Badbevalling: yay of nee?

Toen ik 9 jaar geleden voor het eerst moeder werd, werd er wat vreemd naar je gekeken als je vertelde dat je graag in bad zou willen bevallen. Hoezo in bad? Als je gaat bevallen lig je toch gewoon in bed?

Dat dacht ik ook heel lang, tótdat ik op mijn 16e een keer een artikel las van een vrouw die in bad was bevallen. Hoe zij dat beschreef en hoe zij dat had ervaren inspireerde mij zo ontzettend, dat ik vanaf toen één ding heel zeker wist: als ik ooit moeder zou worden, zou ik in bad gaan bevallen!

En zo geschiedde, bij allebei mijn dochters 😊

Geen idee natuurlijk of mijn overtuiging hieraan heeft bijgedragen, maar feit is wel dat ik op beide bevallingen met een zeer positief gevoel terugkijk. Ik vond het bad echt heerlijk en het warme water zorgde voor een duidelijke afname in de pijnbeleving van de weeën. Ook kon ik me veel beter ontspannen en makkelijker van houding wisselen. Zou jij ook in bad willen bevallen of twijfel je misschien nog? In deze blog leg ik je graag meer uit over de voor- en nadelen van de badbevalling, zodat jij weloverwogen (en in samenspraak met jouw zorgverlener) je keuze kunt maken!

Steeds algemener

Inmiddels is de wens om in bad te bevallen steeds algemener geworden, en gelukkig zijn er ook steeds meer mogelijkheden om aan die wens gehoor te kunnen geven. Zo kun je een opblaasbaar bevalbad huren voor wanneer je graag thuis in bad zou willen bevallen, en ook steeds meer ziekenhuizen en geboortecentra hebben de beschikking over één of meerdere bevalbaden. En soms is het zelfs mogelijk om, uiteraard in overleg met jouw zorgverlener, een door jou gehuurd bevalbad mee te nemen naar ‘jouw’ ziekenhuis of geboortecentrum!

Badbevalling of watergeboorte?

Wanneer er gesproken wordt over een badbevalling, bedoelen we hier meestal mee dat een kindje (ook) in bad geboren is. Toch klopt dit niet helemaal, er is namelijk een verschil tussen een badbevalling en een watergeboorte. Met een watergeboorte wordt bedoeld dat de baby daadwerkelijk in bad geboren wordt; met een badbevalling vindt tenminste een gedeelte van de bevalling in het water plaats. Dit kan zowel tijdens de openingsfase (= ontsluitingsfase), geboortefase (= persfase) of de nageboortefase = (geboorte placenta) zijn. Je kunt er dus voor kiezen om bijvoorbeeld de weeën tijdens de actieve openingsfase in bad op te vangen en voor de geboortefase het bad te verlaten en op handen en knieën of de baarkruk je kindje geboren te laten worden. Hierbij geldt altijd: doe wat goed voelt voor jou!

Beleid in NL en elders

In Nederland is er geen specifiek landelijk protocol vanuit de KNOV (Koninklijke Nederlandse Organisatie van Verloskundigen) of de NVOG (Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie) wanneer het gaat over bevallen in bad. De meeste ziekenhuizen hebben inmiddels wel een eigen beleid voor bevallen in bad, waarin bepaalde voorwaarden als ook contra-indicaties (tegenaanwijzingen) voor een badbevalling zijn opgenomen. Dit kan dus per ziekenhuis verschillen, dus ga hier zeker over in gesprek met je zorgverlener wanneer dit voor jou van toepassing is.

Voorwaarden kunnen bijvoorbeeld zijn:

  • Dat de zwangere op de hoogte moet zijn van de voordelen van het gebruik van een bevalbad en ‘de afwezigheid van bewezen nadelen’, voor zowel moeder als kind
  • Praktische nadelen en contra-indicaties worden, bij voorkeur al in de zwangerschap, besproken
  • De barende moet weten dat zij het bad moet verlaten wanneer sprake is van een contra-indicatie
  • De barende moet mobiel genoeg zijn om in en uit het bad te kunnen stappen
  • Er is sprake van een eenlingzwangerschap
  • De baby ligt in hoofdligging
  • Er is sprake van een zwangerschapsduur > 37+0 weken
  • Temperatuur van de barende is lager van 38.0°C
  • De baby verkeerd in goede conditie voorafgaand aan de badbevalling

Contra-indicaties voor een badbevalling kunnen bijvoorbeeld zijn:

  • Verminderde mobiliteit van de barende
  • Diarree bij de barende
  • Minder goede conditie van de baby
  • Gebroken vliezen zonder weeën
  • Meerlingzwangerschap
  • Koorts bij moeder
  • Pijnstilling via een ruggenprik
  • HELLP of pre-eclampsie met medicatie via infuus (intraveneus)

Absolute contra-indicaties voor een watergeboorte kunnen zijn:

  • BMI van moeder >35 en/of gewicht >125 kg (wegens verhoogde kans op schouderdystocie)
  • Verdenking van (te) grote baby, geschat gewicht >p95 / boven 4500 gram
  • Indicatie kunstverlossing (tang- of vacuümverlossing)
  • Indicatie episiotomie (knip, bij foetale nood of niet-vorderende geboortefase)
  • Fluxus (>1000 ml bloedverlies) bij eerdere baring
  • Soms: overdracht en begeleiding door tweede lijn (ziekenhuis)

Een contra-indicatie wil overigens niet zeggen dat een badbevalling helemaal niet mogelijk is. In vrijwel alle gevallen is het bijvoorbeeld wel mogelijk om de openingsfase (ontsluitingsfase) in bad te doen. Alleen bij een meerlingzwangerschap heeft men dit in de meeste gevallen liever niet.

NB: bij veel van de genoemde contra-indicaties voor zowel een badbevalling als watergeboorte, ontbreekt de wetenschappelijke onderbouwing of deze is zeer mager. Dat onderbouwing ontbreekt wil overigens niet zeggen dat het dan dus geen ‘geldige’ contra-indicatie is, het wil enkel zeggen dat het niet/onvoldoende is onderzocht om daar concrete uitspraken of aanbevelingen over te doen.

Voordelen

Maar waarom zou je eigenlijk kiezen voor een badbevalling/watergeboorte, of deze mogelijkheid in ieder geval in overweging kunnen nemen? Er zitten namelijk behoorlijk wat voordelen aan, zowel voor jouzelf als voor de baby!

Voordelen voor moeder:

  • Pijnverlichting: het warme water biedt vaak een natuurlijke vorm van pijnverlichting, doordat spieren zich beter kunnen ontspannen. Er worden daardoor meer endorfines (natuurlijke pijnstiller) aangemaakt, waardoor de intensiteit van de weeën vaak beter kan worden opgevangen. Ook helpt het water de druk op het lichaam te verminderen
  • Door positief effect op de pijnbeleving, minder behoefte aan pijnstilling
  • Pijnbeleving achteraf wordt positiever ervaren
  • Ontspanning: de warmte van het water heeft vaak een ontspannend effect, zowel fysiek als mentaal. Zorgt voor lagere aanmaak van stresshormonen (die pijnbeleving versterken en progressie vertragen)
  • Minder behoefte aan pijnstilling: door de natuurlijke pijnverlichting en betere ontspanning
  • Vlottere bevalling: door betere ontspanning en daardoor vermindering van stress en aanmaak stresshormonen
  • Bewegingsvrijheid: het water zorgt voor gewichtloosheid, waardoor je vaak makkelijker kunt bewegen en eenvoudiger verschillende houdingen kunt aannemen
  • Minder kans op derde- en vierdegraadsruptuur
  • Minder kans op knip (episiotomie)
  • Minder perineumletsel: door het warme water wordt het weefsel meer geleidelijk opgerekt
  • Bescherming: de badranden kunnen moeder het idee geven dat ze meer beschermd is en ze kan zich daardoor mogelijk nog beter in haar ‘bevalbubbel’ terugtrekken, wat een positief effect op het verloop van de bevalling kan hebben
  • Mogelijk kleinere kans op fluxus (overmatig bloedverlies bij moeder)
  • Positievere beval-ervaring
  • Meer kans op een hands-off bevalling
  • Mogelijk kortere totale baringsduur

Voordelen voor de baby

  • Rustigere en minder stressvolle overgang vanuit de baarmoeder naar de buitenwereld: van vruchtwater, naar warm badwater, naar huid-op-huid bij mama
  • Ontspanning: de ontspanning bij de moeder werkt ook door op de ontspanning bij de baby
  • Minder stresshormonen: doordat moeder beter kan ontspannen en daardoor minder stresshormonen aanmaakt, heeft dit ook een positief effect op de baby
  • Natuurlijke pijnstilling: doordat de aanmaak van endorfines gestimuleerd wordt, heeft dit ook een pijn verlichtend effect voor de baby
  • Vaak meer tijd/ruimte om de navelstreng zo lang mogelijk te laten uitkloppen
  • Kleinere kans op ademhalingsproblemen van de baby
  • Minder kans op NICU opname of ziekenhuisopname in 6 weken na de geboorte

Nadelen

Naast de vele voordelen, zien we ook wat nadelen:

  • Kans op verhoging bij barende door evt. te warm water
  • Te hoge hartslag (tachycardie) bij baby door evt. te warm water
  • Afzwakken van de weeën, zeker wanneer barende te vroeg in het bevalproces het water in gaat
  • Hoeveelheid bloedverlies is moeilijker in te schatten
  • Bij schouderdystocie zijn handelingen lastiger uit te voeren
  • Moeilijkheden bij monitoring: Monitoring van de foetale hartslag kan bemoeilijkt worden in water, wat van invloed kan zijn op het vermogen om de conditie van de baby nauwkeurig te volgen.
  • Beperkte mobiliteit: Ondanks dat de vrouw makkelijker van houding kan veranderen en diverse houdingen kan aannemen is de bewegingsvrijheid in bad beperkt t.o.v. wanneer zij bijvoorbeeld kan rondlopen, en sommige vrouwen kunnen zich minder comfortabel voelen bij het verplaatsen in water tijdens de bevalling.
  • Niet geschikt voor iedereen: Niet alle vrouwen zijn ‘geschikt’ voor een badbevalling, vooral als er sprake is van specifieke medische complicaties.

Een watergeboorte wordt afgeraden wanneer sprake is van:

  • Medische complicaties: Vrouwen met bepaalde medische complicaties, zoals hypertensie, diabetes, infecties, of problemen met de placenta, kunnen mogelijk niet geschikt zijn voor een bevalling in bad vanwege de extra complicaties die dit met zich mee kan brengen.
  • Foetale nood: Als er tijdens de bevalling tekenen zijn van foetale nood, kan het nodig zijn om snel medische interventies uit te voeren, wat moeilijker kan zijn in een wateromgeving.
  • Meconiumhoudend vruchtwater: Als het vruchtwater meconium bevat, kan dit leiden tot complicaties die mogelijk beter kunnen worden beheerd buiten het water.
  • Gebrek aan mobiliteit: Als een vrouw niet mobiel genoeg is om veilig in en uit het bad te stappen, kan dit een reden zijn om een badbevalling af te raden.
  • Vooraf bekende risico’s: Als er vooraf bekende risico’s zijn die een waterbevalling ongeschikt maken, kunnen zorgverleners besluiten om deze optie niet aan te bevelen.

In veel gevallen is het bij complicaties dus wel mogelijk om de weeën tijdens de openingsfase in bad op te vangen. De uiteindelijke geboorte kan vervolgens buiten bad plaats te laten vinden. Ga dus zeker in overleg met je zorgverlener over de mogelijkheden!

Onthoud: elke bevalling is uniek! De keuze voor een badbevalling moet worden afgestemd op de specifieke behoeften en gezondheid van de barende vrouw!

Tot slot

Zijn jij en je kindje gezond? Dan kan een badbevalling een hele fijne manier zijn om geboorte te geven. Zeker gezien de vele voordelen die hierbij komen kijken. Neem bij het maken van een keuze echter ook altijd de nadelen mee in jouw overweging. Ga bij twijfel in overleg met jouw zorgverlener. Vraag hierbij door naar de mogelijkheden en wat wél kan. Zo kun je op basis van volledige informatie een keuze maken waar JIJ je goed bij voelt ♡

meer informatie?

Heb je nog vragen of wil je liever telefonisch een afspraak maken, neem dan even contact met mij op.